Lutowanie gazowe

Lutowanie wykonujemy płomieniem lampy lutowniczej lub palnika gazowego. Oba te narzędzia zasilane są gazem z butli lub z naboju i pozwalają zarówno na lutowanie miękkie, w temperaturze poniżej 4500C, jak i na lutowanie twarde (srebrem, miedzią lub aluminium) w wysokiej temperaturze powyżej 4500C.

Wybór sprzętu

Lampa lutownicza
Lampa lutownicza jest sztywnym połączeniem palnika i naboju gazowego wypełnionego butanem. Moc 1900 W przy zużyciu gazu 140 g/h. [rys.1a]

Palnik gazowy
Palnik może być zasilany propanem lub butanem. [rys.1b]
Składa się z trzech elementów:
- rękojeści z zaworem regulującym lub odcinającym dopływ gazu,
- wymiennych palników i końcówek,
- elastycznej rury łączącej palnik z butlą gazową.

Lampa lutownicza i palnik mają takie samo zastosowanie, jednak palnik, jako urządzenie o większej mocy, lepiej nadaje się do "grubszych" prac, ponieważ szybciej ogrzewa spajane elementy.

Osprzęt - końcówki
Zarówno lampa lutownicza jak i palnik gazowy mogą mieć różnorodne końcówki.
Oto trzy najważniejsze:
- końcówka rurkowa o płomieniu zaokrąglonym - do łączenia cyną rur miedzianych itd. [rys.2],
- końcówka cienka o płomieniu w kształcie grotu - do lutowania twardego [rys.3],
- końcówka bardzo cienka - do lutowania twardego [rys.4].

Topniki
Użycie pasty lutowniczej pozwala uniknąć korozji spajanych części. Niektóre spoiwa twarde zawierają w sobie dodatek topników:
- topnik dla spoiny miedzianej,
- topnik dla spoiny srebrnej,
- topnik dla spoiny aluminiowej.
Jeśli w spoiwie nie ma dodatku topnika, musimy odpowiedni wybrać.

Wybór spoiwa

Rodzaj metalu będącego spoiwem zależy od rodzaju lutowanych elementów i sposobu ich użytkowania.

Wybór sposobu lutowania

Lutowanie miękkie
Palnik gazowy i lampa lutownicza są używane przede wszystkim do lutowania instalacji tzn. łączenia lutem miękkim miedzianych rur doprowadzających wodę lub CO.
Kiedy rury są wstawione jedna w drugą lub połączone złączką rurową, roztopiony lut wnika w połączenie między nimi, zastygając zapewnia ich szczelne złączenie.

Lutowanie twarde
Lampa lutownicza i palnik gazowy pozwalają również na łączenie części metalowych pracujących pod niewielkim obciążeniem. Podstawowa technika lutowania jest podobna do lutowania miękkiego.

Lutowanie miękkie

Podstawowe zasady

• Lutowane części muszą być czyste i odtłuszczone.
• Wybieramy spoiwo w zależności od rodzaju spajanych metali i wymaganej wytrzymałości (patrz tabela powyżej).
• Ogrzewamy spajane elementy a nie spoiwo. Temperatura musi być taka, aby mogła pozwolić na roztopienie się spoiwa w zetknięciu ze spajanymi częściami.

Łączenie

• Czyścimy papierem ściernym lub drucianą szczotką powierzchnię przyszłego złącza - powierzchnię zewnętrzną rury wpustowej i wewnętrzną rury przyjmującej lub złączki rurowej. [rys.5]
• Dla ochrony miejsca pracy umieszczamy lutowane części na cegłach szamotowych.
• Pokrywamy lutowane części pastą lutowniczą, zwaną również topnikiem. [rys.6]
• Wkładamy rurę w złączkę. [rys.7]
• Ogrzewamy połączenie do temperatury niezbędnej do roztopienia cyny. Miedź po-winna przybrać barwę wiśniową. [rys.8]
• Odsuwamy płomień i przykładamy drut cynowy do złącza póki miedź jest gorąca. Roztopiona cyna wnika między rury i złączkę. [rys.9] Niezbędna długość drutu cynowego jest równa średnicy lutowanej rury. 

Lutując instalację już istniejącą, musimy zadbać o ochronę farby, tapicerki lub podłoża - używamy specjalnej osłony termicznej.