Produkty

Ciemiężyca

Łac. Veratrum

Ciemiężyca

Ciemiężyca, łac. Veratrum, to rodzaj byliny z rodziny melantkowatych, która zawiera silnie trujące substancje. Spożycie jej w niewielkiej ilości może prowadzić do zaburzeń układu oddechowego i krążenia, a w konsekwencji do śmierci. Roślina występuje w kilkudziesięciu gatunkach, dla których naturalnym środowiskiem są tereny leśne, przyleśne, źródliska czy górskie łąki umiarkowanej strefy klimatycznej półkuli północnej. 

Trzy rodzime gatunki ciemiężycy znajdują się pod ścisłą ochroną: ciemiężyca biała (Veratrum album), ciemiężyca zielona (Veratrum lobelianium) i ciemiężyca czarna (Veratrum nigrum). Wszystkie gatunki mają podobny pokrój, różnią się wybarwieniem kwiatostanów.

Jak rozpoznać ciemiężycę? Bylina posiada grubą i sztywną łodygę, nierozgałęzioną, która sięga 1,5 m wysokości. Tuż u nasady pędu obficie rosną szerokoeliptyczne liście o wyraźnym, podłużnym unerwieniu. Czym wyżej na łodydze, tym liście są mniejsze, węższe i rosną rzadziej. W okresie od czerwca do sierpnia na szczytach pędów rozwijają się wiechowate kwiatostany osiągające 50 cm długości. Każdy kwiatostan składa się z dziesiątek drobnych kwiatów, które wydzielają intensywny zapach. W zależności od gatunku kwiaty mają zabarwienie białawe z płatkami zielonymi od zewnątrz, żółtozielone lub czerwonobrunatne. Ze względu na zawartość trujących substancji roślina ma wyraźnie gorzki smak, który przestrzega – przede wszystkim zwierzęta wypasane na łąkach – przed ich spożyciem. Nawet jej wąchanie może powodować silne podrażnienia układu oddechowego i skóry.

Ciemiężyca jest byliną uprawianą w celach leczniczych. Bardzo niewielkie jej ilości dodawane są do herbat ziołowych obniżających ciśnienie krwi czy innych gotowych leków. Zrywanie dziko rosnących roślin jest zabronione, a samodzielne tworzenie wyciągów ziołowych może być niebezpieczne, dlatego ciemiężyca wykorzystywana jest przede wszystkim w masowej produkcji środków farmakologicznych. Roślinę można również hodować w ogrodach w celach zdobniczych, ale z zachowaniem szczególnej ostrożności.

Jak pielęgnować bylinę uprawianą na działce? Roślina preferuje podłoże zasobne w azot i wapń, wilgotne i przepuszczalne. Najlepiej rośnie na stanowiskach półcienistych, w zaroślach i gęstych krzakach. Dobrze znosi zimowanie w gruncie i bardzo niskie temperatury. W przypadku suchej gleby bylina potrzebuje regularnego nawadniania. Po silnych opadach deszczu jej obfite kwiatostany mogą pokładać się na ziemię, dlatego można je wówczas przywiązać do wbitej w podłoże tyczki. Ciemiężycę zwykle hoduje się z sadzonki, bowiem nasiona potrafią kiełkować nawet do półtora roku i w specjalnych szklarniowych warunkach.