Jak zaplanować oświetlenie w pokoju ucznia?

Aranżując pokój dziecka najczęściej skupiamy uwagę na niezbędnym wyposażeniu, które umożliwi komfortową naukę, wypoczynek czy praktyczne przechowywanie swoich rzeczy. Bardzo istotnym aspektem, który powinniśmy wziąć pod uwagę już na etapie planowania rozmieszczenia poszczególnych mebli - jest odpowiednie oświetlenie pokoju. Pozwoli to na bardziej funkcjonalne wydzielenie odrębnych stref w zależności od aktywności dziecka i dostosowanie do nich natężenia i barwy światła. W dłuższej perspektywie będzie to sprzyjało pozytywnym dla zdrowia nawykom i odpowiedniemu rytmowi dobowemu naszej pociechy.

 

 

Spis treści:

• Zasada trzech warstw światła - doświetlamy części pokoju
• Oświetlenie ogólne jako podstawa funkcjonalnej przestrzeni
• Strefa nauki - jak prawidłowo oświetlić biurko ucznia?
• Oświetlenie dodatkowe - kiedy warto zastosować lampę stojącą?
• Barwa światła - dobór odpowiedniej żarówki do strefy
• Planowanie oświetlenia w pokoju ucznia - najczęstsze błędy

 

Trzy warstwy światła - baza idealnego oświetlenia

Jeśli mielibyśmy wybrać jedną najważniejszą regułę w projektowaniu oświetlenia do pokoju - byłaby to zasada trzech warstw światła. Dzięki zastosowaniu co najmniej trzech różnych źródeł, wydzielamy strefy pokoju które są właściwie zoptymalizowane pod kątem aktywności ucznia oraz rytmu dobowego, Oto zestawienie, które warto uwzględnić w projekcie:

Warstwa	Jak działa	Zastosowanie	Przykładowe typy oświetlenia
Ogólne	Główne, równomierne doświetlenie całego pokoju	Swobodne poruszanie się, zabawa, sprzątanie, "tło" dla reszty świateł	Lampa sufitowa wisząca, żyrandol z kilkoma kloszami (np. 3-5 punktów), plafon sufitowy
Punktowe	Skoncentrowane, mocne światło na konkretnym miejscu pracy	Czytanie, pisanie, rysowanie, praca przy komputerze na biurku	Lampka biurkowa LED z regulowaną głowicą i ramieniem, kinkiet nad biurkiem
Dodatkowe	Łagodne, uzupełniające źródła światła poza główną strefą nauki	Wieczorne wyciszenie, czytanie w łóżku, orientacja w nocy, nastrój	Lampa podłogowa (stojąca), kinkiet przy łóżku, lampka nocna z czujnikiem ruchu, taśma LED

Oświetlenie ogólne jako podstawa funkcjonalnej przestrzeni

Głównym źródłem światła w pokoju jest oczywiście okno, które generuje światło naturalne. Wieczorem oraz przez dużą część roku konieczna jest alternatywa w postaci głównego źródła światła sztucznego. Najlepiej wyznaczyć je w centralnej części sufitu, aby móc doświetlić maksymalnie cały pokój. Lampa sufitowa do pokoju dziecięcego powinna zapewniać równomierne 200-300 lx* w całym pomieszczeniu, eliminując ostre cienie na ścianach. Sprawdzają się tu żyrandole do pokoju dziecka z kilkoma punktami światła (np. modele z 3 do 5 oprawami) zamiast pojedynczego, mocnego źródła - rozproszone światło ogranicza zmęczenie wzroku przy wieczornej nauce. W ofercie Castorama znajdziesz m.in. lampy sufitowe wiszące z regulowaną wysokością oraz żyrandole dziecięce z kilkoma kloszami, które łatwo dopasować do metrażu pokoju.

*lx (luks) - to jednostka natężenia oświetlenia, która mówi o tym ile światła pada bezpośrednio na daną powierzchnię (np. biurko). Częstym oznaczeniem są także lm (lumeny), które mówią o tym ile światła emituje sama żarówka (moc świetlna). 

Strefa nauki - jak prawidłowo oświetlić biurko ucznia?

Źle doświetlone biurko wymusza pochylanie głowy i zmusza mięśnie oka do dodatkowego wysiłku akomodacyjnego, co przy kilkugodzinnej nauce prowadzi do tzw. zmęczenia cyfrowego wzroku (ang. digital eye strain). Kontrast powyżej 3:1 między jasnością biurka a otoczeniem - znacząco obniża koncentrację. Oko musi się stale "przestawiać" do innego trybu pracy. Zatem, przy założeniu, że na biurku mamy 500 lx - w pozostałej części pokoju powinno być około 150-170 lx.  Dobrze zaplanowana strefa nauki to więc, oprócz komfortu, inwestycja w wyniki w nauce.

Natężenie światła dla stanowiska do czytania i pisania zostało uregulowane normą PN-EN 12464-1, która określa minimum 500 lx na blacie biurka - to dwa razy więcej niż standardowe oświetlenie ogólne w salonie (200-300 lx).

Kluczowe parametry przy wyborze oświetlenia dla stanowiska do nauki:

• moc świetlna: min. 400-450 lm przy LED,
• regulowana głowica i ramię, która daje możliwość ukierunkowania strumienia,
• klosz osłaniający żarówkę, który zabezpiecza wzrok przed bezpośrednim narażeniem na źródło światła.

Modele z regulacją temperatury barwowej (np. lampy biurkowe LED z trybem 3000/4000/6500 K) pozwalają dopasować światło do pory dnia - cieplejsze wieczorem, chłodniejsze przy porannej nauce.

Połączenie światła naturalnego i sztucznego w strefie nauki

Biurko najlepiej ustawić bokiem do okna (zamiast tyłem czy przodem). Ogranicza to zarówno odblaski, jak i cień rzucany przez własną sylwetkę. Po zmroku, światło dzienne należy zastąpić sztucznym - niedoświetlenie zmierzchowe to jeden z częstszych błędów w pokojach młodzieżowych. Dlatego lampka na biurku będzie konieczna przy wyznaczaniu strefy do nauki.

Gdzie ustawić lampkę, aby uniknąć cieni i odblasków?

Zasada jest prosta: lampka po stronie przeciwnej do dominującej ręki. Uczeń praworęczny ustawia lampę po lewej stronie biurka, a leworęczny - po prawej.

Dzięki takiemu zabiegowi dłoń pisząca nie będzie rzucać cienia na kartkę. Przy pracy z monitorem optymalnie lampę powinno się ustawić prostopadle do ekranu (nigdy naprzeciw niego) - ogranicza to odbicia światła, które według norm ergonomii biurowej obniżają czytelność ekranu nawet o 40%.

Oświetlenie dodatkowe - kiedy warto zastosować lampę stojącą?

W pokojach z małym dostępem do światła dziennego, na przykład kiedy okno wychodzi na północ czy zabudowa sąsiednich budynków daje dużo cienia, warto dołożyć lampę stojącą jako trzecią warstwę światła. Sprawdza się to szczególnie w pokojach młodzieżowych łączących strefę nauki i wypoczynku. Lampa podłogowa z regulacją jasności pozwala wieczorem „wyciszyć” pomieszczenie bez konieczności wygaszenia całego oświetlenia.

Inne sposoby na aranżację trzeciej warstwy światła

Oprócz lampy podłogowej, sprawdzą się także inne rodzaje dodatkowego oświetlenia, które warto rozważyć. Przy czytaniu książki czy wieczornym czytaniu bajek do snu sprawdzi się kinkiet ścienny lub lampka nocna, które dają subtelny i ciepły poblask. Ciekawym i praktycznym rozwiązaniem mogą być również taśmy LED z regulacją natężenia, podwieszone w strategicznych miejscach, girlandy dekoracyjne czy kolorowe neony na ścianie z efektem rozproszenia.

Barwa światła - dobór odpowiedniej żarówki do strefy

Jaka barwa światła najlepiej sprawdza się podczas nauki? To jedno z najczęściej zadawanych pytań przy wyborze oświetlenia do pokoju dziecka. Oto zestawienie, w którym podpowiadamy jaką barwę światła zastosować w zależności od strefy oraz aktywności dziecka:

Barwa światła	Temperatura (K)*	Zastosowanie
Ciepła	2700-3000 K	Wieczorny relaks, lampki nocne
Neutralna (rekomendowana do nauki)	4000 K	Biurko, czytanie, pisanie
Zimna	5000-6500 K	Praca precyzyjna, rzadko na dłużej

Neutralna barwa 4000 K najlepiej równoważy pobudzenie i komfort - nie wygasza czujności jak ciepłe światło, a jednocześnie nie męczy oczu jak zimne, bardzo niebieskie spektrum.

* K (Kelwin) - jednostka temperatury barwowej (od ciepłej żółtawo-pomarańczowej, przez neutralną, do zimnej niebieskawej)

Planowanie oświetlenia w pokoju ucznia - najczęstsze błędy

Tak jak w przypadku wyboru pozostałych elementów wyposażenia dziecięcego pokoju, aby zadbać o dobre oświetlenie pomieszczenia, warto wiedzieć jakich konfiguracji unikać, aby wybór był przemyślany i spełniał swoje zadanie:

• Jedno silne źródło światła zamiast trzech warstw (ogólne + punktowe + dodatkowe).
• Lampka biurkowa ustawiona po tej samej stronie co dominująca ręka.
• Zimne, ostre światło włączone przez cały wieczór.
• Brak klosza - bezpośrednie patrzenie na żarówkę.
• Monitor ustawiony naprzeciw lampy - odbijające się w ekranie światło.