Produkty

Kostka brukowa – co warto wiedzieć?

Kostka brukowa – co warto wiedzieć?

Kostka brukowa pozwala solidnie, a przy tym efektownie utwardzić ścieżki , drogi lyb podjazdy. Jakie są jej właściwości i co warto o niej wiedzieć?

Nawet do połowy XX wieku bruk tworzono z naturalnych kamieni polnych lub ciosów kamiennych o mało regularnych kształtach. Kamienie stanowiły jeden z nielicznych materiałów, które służyły skutecznemu utwardzaniu dróg. Zwykle korzystano z lokalnych zasobów kamieni, było to więc rozwiązanie tanie i trwałe, choć nie służyło zbyt komfortowemu czy szybkiemu poruszaniu się. Podobne rozwiązania stosowane są także dzisiaj – co warto o nich wiedzieć?

Kostka brukowa Polbruk Behaton 6 cm szara
Kostka brukowa Polbruk Behaton 6 cm szara

1. Kostka brukowa

Dzisiaj kostka brukowa nadal bywa stosowana do utwardzania ulic, ścieżek, placów lub chodników. Jednak obecnie stosowane kostki są wykonywane nie tylko z kamienia, ale także z innych materiałów o różnorodnych kształtach i właściwościach. Pod zewnętrzną częścią bruku układane są zwykle specjalne warstwy wyrównujące podłoże i zapewniające drenaż, najczęściej tworzone z piasku i tłucznia. Kostki, z których układamy bruk, są obecnie dokładnie obrabiane, wyrównywane i dopasowywane, a wykonywane z takich surowców, jak:

- naturalny kamień np. granit, bazalt,
- beton tworzony ze składników, dobranych we właściwych proporcjach,
- z ceramiki (glinki klinkierowej),
- z kostek twardego drewna (szczątkowo),
- z naturalnych polnych kamieni na wzór dawnych „kocich łbów”.

Zastosowania kostki brukowej nie kończą się na wykładaniu obszarów czy szlaków komunikacyjnych, ale bruk z powodzeniem zastępuje także płytki gresowe lub klinkierowe, układane np. na schodach, przy wejściach, podjazdach czy tarasach.

Niewątpliwymi zaletami bruku są:

- trwałość, wytrzymałość, odporność,
- łatwość układania,
- możliwość łatwych, także cząstkowych, napraw,
- prosta rozbiórka, w razie zaistnienia takiej potrzeby (bez konieczności skuwania),
- duże możliwości estetyczne, dekoracyjne, kompozycyjne,
- możliwość wykorzystywania bruku w celach informacyjnych, dla dokonywania oznaczeń pasów, dróg, ścieżek, miejsc parkingowych,
- nieuciążliwa pielęgnacja i łatwe utrzymanie w czystości.

Kostka brukowa Polbruk Granito 6 cm hawaii
Kostka brukowa Polbruk Granito 6 cm hawaii

2. Kostki brukowe z betonu

Technologia produkcji kostek brukowych z betonu jest stosunkowo nowa (ma najwyżej kilkadziesiąt lat) opiera się na technice wibroprasowania. Proces produkcji polega na zagęszczaniu betonu przy jego jednoczesnym wibrowaniu i prasowaniu. Składnikami betonu zwykle są:

- cement – mimo braku ściśle określonych kryteriów doboru, zaleca się stosowanie cementu klas wytrzymałościowych 42,5; 42,5R; 52,5 czy 52,5R, z uwagi na oczekiwane właściwości kostek (wysoka tzw. wytrzymałość wczesna, warunki magazynowania i paletyzowania uformowanych elementów),
- niewielka ilość wody,
- dodatki kruszyw w postaci grysów (często kolorowych),
- pigmenty barwiące kostki na całym ich przekroju lub jedynie w warstwie wierzchniej.

Cechy uzyskiwane przez betonowe kostki brukowe dzięki technice wibroprasowania to:

- duża trwałość i wytrzymałość,
- niska nasiąkliwość (nie większa niż 6 %),
- mrozoodporność, w tym także odporność na środki przeciwoblodzeniowe.

Czy wiesz, że...

Beton na kostkę brukową powinien mieć klasę wytrzymałościową nie niższą niż 35 MPa.

Kostki betonowe produkowane są w różnych grubościach, zależnie od ich przeznaczenia i intensywności użytkowania. Grubość ta powinna wynosić minimalnie:

- 4 cm na niezbyt obciążone chodniki dla pieszych,
- 6 cm na drogi o małym obciążeniu ruchem,
- 8 cm na ulice bardziej ruchliwe i parkingi,
- 10 cm na drogi o dużym ruchu, w tym także dla ciężkich pojazdów (ciężarówki, dźwigi, autokary).

Spośród betonowych kostek brukowych bardzo popularne stały się u nas tzw. kostki Bauma, nazywane też Polbrukiem. Typowy Polbruk – to kostki o grubości 6 do 8 cm (są więc grubsze od zwykłych płyt chodnikowych, mających 5 cm). Jednak niewłaściwie położone kostki Bauma potrafią po pewnym czasie wybrzuszać się, a w niektórych miejscach rozsypywać.

Czy wiesz, że...

Pomysłodawcami kostki Bauma (Polbruku) są trzej warszawiacy, założyciele spółki Bauma. Ta firma w 1990 roku zakupiła urządzenie do produkcji
betonowej kostki brukowej. Od tego czasu pomysł zyskiwał coraz większą popularność wśród drogowców całej Polski
i zaczął być bardzo chętnie stosowany.

3. Kostki brukowe wykonane z innych surowców

Beton jest materiałem stosunkowo tanim i trwałym, dającym wiele możliwości kolorystycznych, wzorniczych i kompozycyjnych. Dzięki temu stał się jednym z najpopularniejszych obecnie materiałów, stosowanych do wykonania bruku – ale nie jedynym. Inne kostki brukowe są wykonane z:

- kamienia naturalnego, są najbardziej związane z tradycją – np. z kostki z granitu, są ciężkie, trudne w obróbce, przez to drogie. Nieco tańszy jest bruk z wapienia czy innych skał. Okazale wyglądają np. czarne kostki brukowe z bazaltu, są niezbyt drogie, ale bardzo śliskie, szczególnie zimą.

- cegły klinkierowej, odmiany tzw. drogowej, wypalanej w specjalny sposób, dzięki czemu kostka staje się twarda, wytrzymała, odporna na warunki atmosferyczne. Nie zmienia barwy, posiada naturalne kolory utrzymane w ciepłych odcieniach wypalanej gliny. Kostka klinkierowa stanowi materiał ekologiczny, odporny na zanieczyszczenia i chemikalia, jest bardzo elegancka, dekoracyjna, ale stosunkowo droga,

- kostki brukowe wykonywane z dość twardego drewna ciętego w poprzek, układane na sztorc. Musiały one być odpowiednio zabezpieczone przeciwwilgociowo, a układano je głównie na zadaszonych odcinkach dróg dojazdowych czy podjazdach. Stosowane były zwłaszcza na przełomie XIX i XX wieku, dotąd zachowały się przy bramach wjazdowych do niektórych starych kamienic,

- płyty berlińskie – to połączenie płyt kamiennych z brukiem, czyli swoiście łączony sposób układania nawierzchni (trwalszy od sposobu kładzenia Polbruku) popularny zwłaszcza w miastach Niemiec i Holandii.

Kostka brukowa płukana Polbruk Trento 6 cm szara
Kostka brukowa płukana Polbruk Trento

4. Wybór kształtów i kolorów kostki brukowej

Kostka brukowa może przybierać kształty np. prostokątów, kwadratów, rombów, Może mieć proste lub wygięte brzegi, być zakończona faliście, z wybrzuszeniami lub innymi wzorami. Podobną różnorodność spotkamy też w zakresie kolorystyki, począwszy od pastelowych naturalnych kolorów po intensywne, jaskrawe barwy kostek.

Dzięki temu zróżnicowaniu – możliwe jest osiąganie bardzo ciekawych wzorów i kompozycji na bruku np. na placu, podjeździe, tarasie czy schodach. Z kostki można też utworzyć napisy, rysunki, wzory lub specjalne oznakowanie informacyjne (miejsc parkingowych, wydzielenie dróg, ścieżek rowerowych). Możliwy do osiągnięcia jest też np. efekt trójwymiarowości powierzchni bruku. Zewnętrzne warstwy kostki brukowej mogą być specjalnie fazowane (ukośne ścięcie krawędzi), co zwiększa odporność na obicia i wyszczerbienia oraz pozwala lepiej spływać wodzie z opadów.

Niektóre z oferowanych odmian kostki brukowej to np.: kostki o jednolitej barwie, gładkie, ale także z melanżem, cieniowaniem kolorów, z powierzchnią płukaną, szorstką z widocznym kruszywem, również specjalnie stylizowane, postarzane (o nierównych krawędziach), imitujące kamienie.

5. Układanie kostki brukowej

Przy układaniu kostki brukowej prace wykonujemy w kilku kolejnych etapach.

Na początku powinniśmy wykonać tzw. korytowanie czyli stworzenia zagłębienia w podłożu, na którym
zamierzamy położyć bruk. Obszar ten wyrównujemy, tworzymy lekki spadek dla ułatwienia odpływu wód opadowych. Jeśli zaistnieje taka potrzeba (duża powierzchnia, brak możliwość stworzenia spadku, słaba przepuszczalność gleby) – montujemy specjalną instalację odwodnieniową, prowadzącą wodę do kanalizacji deszczowej lub studni drenażowej. Prawidłowy odpływ wody (zwłaszcza z większych brukowanych obszarów) wymaga położenia tzw. odwodnienia liniowego. Tworzą go betonowe korytka wstawiane w nawierzchnię, połączone z rurą odpływową.

Kostka brukowa Polbruk Nostalite 4 cm grafitowa
Kostka brukowa Polbruk Nostalite 4 cm grafitowa

Płaszczyznę oraz przebieg układanej powierzchni bruku powinny wyznaczać osadzone wcześniej krawężniki np. chodnikowe, drogowe (masywniejsze) czy inne typy obramowania (np. podmurowanie krawędzi).

Na oznaczonym obszarze układamy tzw. podbudówkę z pospółki lub tłucznia, stanowiącą warstwę stabilizacyjną. Warto ją zagęścić, używając walca lub wibratora.

Kolejną warstwą będzie podkład umożliwiający równe układanie kostki. Sypie się około 10 cm warstwę piasku, a następnie miesza się ją (łopatą, glebogryzarką) z suchym cementem (zużywając ok. 1 worek na 5 m kw.) Podkład powinno się jeszcze zagęścić, używając wibratora powierzchniowego (obniży to nieco poziom, z czym od początku powinniśmy się liczyć).

Wówczas można już przystąpić do ciasnego układania kostek (stając zawsze na ułożonej już części powierzchni). Najlepiej to wykonywać według zaplanowanego wzoru, uwzględniając również wszelkie kolorystyczne aplikacje. Odpowiednie docinanie i przycinanie skrajnych elementów ułatwi nam zastosowanie szlifierki kątowej (z tarczą diamentową do betonu) lub specjalnej prasy.

Używając wibratora powierzchniowego z ochronną gumową nakładką, warto jeszcze dobić i wyrównać poszczególne elementy całej ułożonej nawierzchni. Następnie rozsypujemy po wierzchu gotowego bruku drobny piasek, żeby uszczelnił i zaklinował poszczególne kostki.

Nową powierzchnię bruku możemy od razu zabezpieczyć impregnatem zmniejszającym nasiąkliwość, ułatwiającym utrzymanie czystości i żywej barwy.

Środek pielęgnujący do kostki Primacol 1 l
Środek pielęgnujący do kostki Primacol 1 l

6. Czyszczenie i konserwacja kostki brukowej

Trwałość i estetykę kostki brukowej zwiększamy poprzez jej impregnację odpowiednimi preparatami. Niektóre kostki są już impregnowane fabrycznie, co ułatwia ich czyszczenie, pogłębia kolor, a także utrudnia porastanie np. mchem. Niezabezpieczone odmiany kostki – warto samemu i to jak najwcześniej, poddać impregnowaniu.

Myjka wysokociśnieniowa MacAllister 145 bar 2100 W
Myjka wysokociśnieniowa MacAllister

Konserwacja bruku jest prosta, polega głównie na zmiataniu zabrudzeń, ewentualnym uzupełnianiu ubytków w fugach i okresowym zmywaniu wodą. Przy większych zabrudzeniach możemy użyć delikatnych detergentów lub specjalistycznych środków do danego typu kostki brukowej. Bardzo wygodnym i skutecznym sposobem jest użycie do zmywania bruku myjek ciśnieniowych.

Niezaimpregnowane kostki znacznie łatwiej chłoną zanieczyszczenia, po niektórych mogą pozostawać przebarwienia i plamy. Jeśli np. zdarzy nam się zaplamić kostki brukowe olejami czy tłuszczami (silnikowe, z grilla) wówczas:

- najlepiej od razu zmyć plamy silnym strumieniem ciepłej wody ze środkiem do mycia (np. naczyń).

- zasypać świeże tłuste plamy piaskiem, po wchłonięciu tłuszczu piasek zmieść, dokładne umyć zabrudzone miejsca ciepłą wodą z detergentem czy delikatnym odplamiaczem.

Większość zabrudzeń (z mchu, roślinności, cementu, zapraw) po ewentualnym zdrapaniu grubszych warstw, wystarczy zmyć wodą pod ciśnieniem. Jeśli nie wystarcza sam strumień wody ze środkami myjącymi można zastosować piaskowanie lub szlifowanie. Po tych 2 ostatnich zabiegach impregnacja będzie niezbędna, bo zostaną odsłonięte pory materiału łatwo chłonące brud.

Porada eksperta:

Nie należy się przejmować powstającymi na betonowej kostce wykwitami i białym nalotem. Te występują zwłaszcza w początkowym okresie,
zaraz po ułożeniu. Jest to wynik naturalnych procesów chemicznych, zachodzących w wapnie zawartym w cemencie. Osadzający się na zewnątrz
biały węglan wapnia dość długo i stopniowo (pod wpływem wody deszczowej i dwutlenku węgla) przechodzi w wodorowęglan wapnia,
a dopiero ten już łatwo rozpuszcza się i spływa wraz z wodą. Taki proces trwać może nawet kilka lat, ale jest zjawiskiem przejściowym,
nie świadczy o jakiejkolwiek wadzie produkcyjnej.

Doradca Dział Ogród

Dział Ogród

Powiązane artykuły

Pomysł na tani taras - budowa i urządzanie krok po kroku

Pomysł na tani taras - budowa i urządzanie krok po kroku
Taras to idealne miejsce na wypoczynek wśród przydomowej zieleni, szczególnie w ciepłe, letnie dni. Pomysł na tani taras wcale nie musi ...
Czytaj więcej

Kostka brukowa - układanie na suchej zaprawie. Instrukcja krok po kroku

Kostka brukowa - układanie na suchej zaprawie. Instrukcja krok po kroku
Dobrze położona kostka brukowa uatrakcyjni przydomowe otoczenie. Kluczowe podczas pracy jest przygotowanie gruntu. Wykonaj ten pierwszy etap poprawnie...
Czytaj więcej

Jak usunąć olej z kostki brukowej?

Jak usunąć olej z kostki brukowej?
Kostka brukowa jest materiałem powszechnie stosowanym podczas wykańczania podjazdów i ścieżek wokół domu. Wynika to z jej doskonałych wł...
Czytaj więcej

Komentarze

Ocena i komentarz dla:

Kostka brukowa – co warto wiedzieć?