Produkty

Wszystko, co powinno wiedzieć się o nożach

Wszystko, co powinno wiedzieć się o nożach

Jedne z pierwszych narzędzi, znajdowane w najwcześniejszych osadach ludzkich. Noże dosłownie wycięły wraz z ludzką pomysłowością ścieżkę do stworzenia nowoczesnej cywilizacji. Co jeszcze kryje się w tych eleganckich fragmentach zaostrzonego metalu, jaka jest ich historia i jakie rodzaje kling możemy spotkać?

nożeHistoria noży

Najnowsze ustalenia archeologiczne datują pierwsze użycie narzędzi tnących na 3 miliony lat temu. Wówczas, w erze paleolitycznej, nasi wcześni przodkowie nauczyli się tak obłupywać twarde krzemienie, by uzyskiwały pożądane kształty. Takie wszechstronne narzędzia służyły do cięcia, miażdżenia, kawałkowania i porcjowania. Wraz z rozwojem kultury łowieckiej kamienne ostrza zaczęły ulegać wydłużeniu, były mocowane na drewnianych drągach. Już te pierwsze noże miały wydłużone rękojeści, które ułatwiały użycie powierzchni tnących. Z czasem były używane do tworzenia jeszcze ostrzejszych wersji z kości zwierzęcych.

Przez wieki zdecydowanie najmocniejszym materiałem, z którego wykonywano noże, był szklisty obsydian, jednak wraz z wejściem w epokę brązu, przeszliśmy do stosowania narzędzi wykonanych z metalu. Z czasem ludzkość opanowała kolejne stopy, a zdecydowanie najwytrzymalszym i najpopularniejszym okazała się stal. Dzisiaj możemy także znaleźć wersje z ceramiki, kompozytów węglowych, a w najbliższym czasie na rynek wejdą pierwsze prototypy wykonane w technice nanostruktur atomowych. Charakteryzuje je nie tylko wyjątkowa wytrzymałość i twardość, ale także lekkość niemająca porównania z dotychczasowymi przedmiotami.

Noże służyły do porcjowania żywności i były pierwszymi sztućcami. Przez wieki zwyczajem było noszenie własnego ostrza ze sobą i to ono służyło do podnoszenia jedzenia do ust. Jednak ze względu na ich morderczy potencjał król Ludwik XIV w 1669 roku zakazał używania przy stole noży z ostrymi końcówkami, jednocześnie podnosząc rangę widelców.

Jako osobiste narzędzie obrony, noże trafiły też do podstawowego wyposażenia armii całego świata. Pozostają w użyciu do dziś, choćby ze względu na dublowanie swojego przeznaczenia jako piła. Słynne scyzoryki szwajcarskiej armii są tak naprawdę zestawem wielu różnych narzędzi, a ich wersja kieszonkowa znalazła nabywców na całym świecie.

Budowa noży

Każdy składa się z dwóch elementów – rękojeści (trzonka) oraz głowni (ostrza). Miejsce ich połączenia zwane jest nasadą. Powierzchnia tnąca wzdłuż głowni nazwana jest klingą, tępa strona to grzbiet, a ostra końcówka to szczyt. Od rękojeści oddziela ostrze jelec, który może być bardziej lub mniej rozbudowany, a sama końcówka trzonka to głowica.

nóż do tapetDo ustalania wytrzymałości i twardości noży używa się skali Rockwella. W większości przypadków wartość dla naszego noża znajdzie się wyryta na jego powierzchni i zamyka się (w zależności od przeznaczenia) w wartościach od 42 do 65 HRC. Najczęściej zależy ona od wykorzystanego stopu, który, prócz podstawowej mieszanki żelaza i węgla, może zawierać też domieszki tytanu czy kobaltu. Wyróżniamy wiele różnych rodzajów stali. Spośród tych nierdzewnych wykorzystywanych na co dzień należy wymienić choćby 420, N690, Sandvik 12C27, 154 CM, VG-1, S30V czy SGPS. W przemyśle i wytwórstwie narzędzi częściej spotykamy choćby 50HS, A2, SK5 (W1), M2 czy INFI. W większości przypadków charakter użytej stali zależy od przeznaczenia danego noża.

Rodzaje noży

Wyróżniamy niezwykle szeroką gamę ostrzy, dlatego najlepiej podzielić je według przeznaczenia, jakie spełniają:

Sztućce, czyli noże służące jako element zastawy stołowej, tutaj znajdziemy również zdobne modele wykonane z metali szlachetnych (srebro, złoto, platyna), inkrustowane rzadkimi kamieniami.

Obronne i łowieckie, znajdziemy w tej kategorii cały przekrój narzędzi służących do walki i zadawania ran. Głównie są to sztylety, noże bojowe, Bowie, kukri, drop point, recurve, clip point, trialing point, spear point, spike, warncliff, sheepsfoot czy hooksblade. Dublują się także jako narzędzia do sprawiania zwierzyny, skórowania, a także jako wszechstronne piłki przydatne w głuszy.

Kuchenne, które w zależności od wagi i rozmiaru pomogą nam porcjować różne rodzaje artykułów żywnościowych. Wyróżniamy choćby nóż szefa, tasak, do filetowania, do trybowania, do obierania, ząbkowane, deba, santoku, czy zakrzywione do sera.

Budowlane, czyli wszechstronne narzędzia przydatne do skrobania, przycinania, poszerzania szczelin i porcjowania materiałów, charakteryzują się dużą wytrzymałością i poręcznością i dostępne są w każdym markecie budowlanym.

Do tapet, czyli wysuwane i niezwykle ostre narzędzia z blachy, którą po stępieniu możemy odłamać, odsłaniając nowe ostrze.

Do obróbki skrawaniem, zależnie od rodzaju rozróżnia się wersje tokarskie, strugarskie i dłutownicze.

Noże to rozbudowana kategoria narzędzi, które możemy wykorzystywać wszędzie tam, gdzie niezbędne jest rozdzielenie materiałów.

Doradca Dział Narzędzia

Dział Narzędzia

Powiązane artykuły

Jaki nóż dla majsterkowicza? Wybieramy noże precyzyjne i specjalistyczne

Jaki nóż dla majsterkowicza? Wybieramy noże precyzyjne i specjalistyczne
Jaki nóż wybrać do warsztatu do precyzyjnego cięcia papieru? Na czym poleca działanie noża do cięcia szkła? Ułatwiamy wybór noży dla maj...
Czytaj więcej

Trasowanie metalu – praktyczne porady

Trasowanie metalu – praktyczne porady
Trasowanie to proces stosowany w obróbce materiałów, który polega na wyznaczaniu linii na powierzchni półwyrobu. Nakreślenia służą następnie do wycina...
Czytaj więcej

Usuwanie starych wykładzin za pomocą zrywaków

Usuwanie starych wykładzin za pomocą zrywaków
Mimo coraz większej popularności paneli i płytek, wykładziny są wciąż pożądaną formą wykończenia podłogi, zarówno w pomieszczeniach domowych, jak i bi...
Czytaj więcej

Komentarze

Ocena
2 komentarze
29.09.2015
Tyle że noże ceramiczne zwłaszcza te słabej jakości szybko się tępią, własciwie to ostrza się zaczynają kruszyć po pewnym czasie. A wtedy można je już tylko wyrzucić, bo takowych nie naostrzysz. Wolę jednak zostać przy stalowych - one pozostają na lata.
13.06.2015
Ja się ostatnio przekonałam do noży ceramicznych. Są lekkie i bardzo ostre, jednym rozmiarem ostrza mogę robić wszystko w kuchni.

Ocena i komentarz dla:

Wszystko, co powinno wiedzieć się o nożach